Eind 2023 stopte ik, op aandringen van mijn artsen, met werken. Dat was geen gemakkelijke beslissing.
In 2016 kreeg ik de diagnose van een chronische ziekte. Mijn artsen maakten toen al duidelijk dat stress een van de belangrijkste factoren was die mijn gezondheid negatief beïnvloedde.
Toch bleef ik werken. Ik wilde mijn bijdrage blijven leveren aan de maatschappij.
Zo ben ik opgevoed ...
Bovendien gaf mijn job me de intellectuele uitdaging die ik nodig had. Zeven jaar lang hield ik vol. Tot mijn gezondheid me dwong om stil te vallen. Na een lange periode van ziekte besefte ik dat verder werken niet meer mogelijk was.
De gevolgen waren niet alleen medisch, maar ook financieel.
Waar ik vroeger een goed inkomen had, moet ik vandaag rondkomen met een ziekte- en invaliditeitsuitkering. Het bedrag dat ik overhoud, verschilt van maand tot maand en hangt af van het aantal werkdagen in die maand. Nadat alle vaste kosten betaald zijn, blijft er vaak slechts een beperkt bedrag over voor voeding, medicatie en onverwachte uitgaven.
Ik heb al op veel zaken bespaard. Mijn fitnessabonnement ging eruit. Ik koos voor goedkoper internet en beperkte mijn telefoonkosten tot het absolute minimum. Toch blijven de rekeningen komen. Een consultatie bij een specialist, een medische brace, een fietsherstelling of andere onverwachte kosten kunnen mijn budget volledig uit evenwicht brengen.
Een auto heb ik niet meer. Dat lijkt misschien een detail, maar het heeft een grote impact. Toen mijn moeder in het weekend dringend naar de spoeddienst moest, kon ik haar niet brengen, ondanks het feit dat ik het dichtst bij haar woon. Het gaat mij al lang niet meer over welk merk of model van auto iemand heeft.
Het gaat over het gemis van iets wat voor veel mensen vanzelfsprekend is.
Maar de zwaarste gevolgen van armoede zijn niet altijd zichtbaar op een rekening.
Steeds vaker moet ik uitnodigingen afslaan. Een reünie van mijn jeugdbeweging, een theatervoorstelling, een dansvoorstelling of een bezoek aan de opera: het zijn activiteiten die ik me niet langer kan veroorloven. Zelfs een paar keer per jaar gaan lunchen met goede vrienden wordt moeilijk.
Telkens opnieuw moet ik zeggen: "Sorry, ik kan niet mee."
Mensen denken vaak dat armoede alleen over geld gaat. Voor mij gaat het ook over verloren contacten, gemiste kansen en het gevoel dat je steeds meer aan de zijlijn komt te staan.
Stap voor stap wordt je wereld kleiner. Je ontmoet minder mensen. Je doet minder ervaringen op. Je sociale netwerk krimpt. Uiteindelijk lijkt het alsof je langzaam uit de samenleving verdwijnt.
Nochtans heeft iedereen recht op een menswaardig bestaan. Mensenrechten gaan niet alleen over een dak boven je hoofd of voldoende inkomen. Ze gaan ook over kunnen deelnemen aan het maatschappelijke leven. Over erbij horen. Over niet uitgesloten worden.
Vandaag ervaar ik dat die rechten onder druk staan. Wanneer deelnemen aan cultuur, sociale activiteiten of gewoon samen zijn met vrienden een luxe wordt, dan verliezen mensen meer dan geld alleen. Dan verliezen ze kansen, verbinding en waardigheid.
Ik vraag me soms af of we als samenleving beseffen wat dat betekent.
Want armoede maakt mensen niet alleen financieel kwetsbaar.
Ze maakt hen ook onzichtbaar.
Mattias